Over magische truffels, maagtabletten, kauwgom en btw

Voedingsmiddel

Voor de levering van voedingsmiddelen geldt het verlaagde btw-tarief van 9%. Niet alles wat bestemd is om door de mens gegeten te worden, is een voedingsmiddel. Het begrip in de btw ‘voedingsmiddel’ ziet volgens het X-arrest van het Hof van Justitie EU op ‘essentiële’ producten die:

1. geschikt zijn voor menselijke consumptie;
2. voedingsstoffen bezitten die dienen voor de opbouw, energievoorziening en regulering van het menselijke organisme en noodzakelijk zijn voor de instandhouding, de werking en de ontwikkeling van dat organisme; én
3. vanwege die voedingsstoffen geconsumeerd worden.

Lustopwekkende en bewustzijnsveranderende middelen

Op basis van de hiervoor genoemde criteria heeft de Hoge Raad – na prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie in de zaak X - beslist dat lustopwekkende middelen met een volstrekt te verwaarlozen hoeveelheid voedingsstoffen geen voedingsmiddelen zijn voor de btw. Recent heeft de Hoge Raad in een tiental zaken beslist dat zogenoemde ‘magische truffels’ evenmin voedingsmiddelen zijn. Deze truffels worden ingenomen vanwege de bewustzijnsveranderende effecten – het in ‘hogere sferen’ komen – en niet vanwege de noodzakelijke voedingsstoffen. De magische truffels worden bovendien vanwege deze effecten op het bewustzijn in dermate kleine hoeveelheden geconsumeerd dat de hoeveelheid noodzakelijke voedingsstoffen verwaarloosbaar is. In het licht van het doel van het verlaagde btw-tarief voor voedingsmiddelen om ‘bepaalde bijzonder noodzakelijk geachte producten’ voor de consument goedkoper en dus toegankelijker te maken’ is de uitkomst in deze zaken naar onze mening logisch.

Maagtabletten

Het voorgaande betekent niet dat voor menselijke consumptie bestemde producten die voor een consument wel essentieel zijn wél aan te merken zijn als voedingsmiddelen. Een recent standpunt van de Kennisgroep omzetbelasting inzake maagtabletten illustreert dit. Dit product, dat niet onder het verlaagde btw-tarief voor geneesmiddelen valt, bevat (voedings)stoffen die het maagzuur neutraliseren. Voor de modale consument die maagtabletten koopt zal dit product essentieel zijn om van zijn brandende maagzuur af te komen, maar hij zal dit product om die therapeutische reden innemen en niet vanwege de voedingsstoffen. Om die reden menen wij dat de kennisgroep terecht het standpunt heeft ingenomen dat deze maagtabletten geen voedingsmiddel zijn voor de btw. De levering van deze maagtabletten is daarom belast met 21% btw.

Snoepgoed, waaronder kauwgom

De strikte uitleg van het begrip ‘voedingsmiddelen’ roept niettemin (vervolg)vragen op. In het beleid wordt expliciet vermeld dat ‘snoepgoed, waaronder kauwgom’ een voedingsmiddel is. Toch is het bij deze categorie producten niet altijd evident dat deze producten worden ingenomen vanwege de voedingsstoffen. Denk aan kauwgom of snoepgoed met xylitol voor een frisse adem. Bij deze producten gaat het om producten die door de modale consument in een kleine hoeveelheid worden geconsumeerd waardoor de hoeveelheid voedingsstoffen in één snoepje of kauwgompje verwaarloosbaar zal zijn. Bovendien worden deze snoepjes en kauwgompjes door de modale consument niet vanwege de voedingsstoffen geconsumeerd, maar vanwege de frisse adem. Ook het doel van het verlaagde btw-tarief voor voedingsmiddelen biedt geen steun voor het belasten van deze producten tegen het verlaagde btw-tarief. Dit voorbeeld maakt naar onze mening duidelijk dat de afbakening van het begrip ‘voedingsmiddelen’ in het beleid toe is aan een richtlijnconforme opfrissing. Het is namelijk niet logisch om in het beleid de strikte Europese uitleg van het begrip ‘voedingsmiddel’ te prediken en tegelijkertijd het snoepgoed, waaronder kauwgom, zonder meer – vanwege de lastige afbakening? – als voedingsmiddel aan te merken. Dat is eten van twee walletjes.