17 oktober 2016Overdracht schoolgebouw gemeente Hardinxveld-Giessendam geen btw-levering

De overdracht van een schoolgebouw door de gemeente aan een schoolbestuur tegen een koopprijs waarvan de gemeente afstand doet is naar het oordeel van de Hoge Raad niet aan te merken als een levering onder bezwarende titel, aangezien de vergoeding ontbreekt.

De gemeente Hardinxveld-Giessendam draagt een schoolgebouw in aanbouw over aan het bestuur van een school voor bijzonder onderwijs. Hiervoor wordt € 274.208 plus € 52.099,52 btw in rekening gebracht. De gemeente en het schoolbestuur komen overeen dat de gemeente afstand doet tot betaling van de koopprijs plus de btw, waartegenover het schoolbestuur dat bedrag schuldig erkent. Ter zake van de verkrijging van het schoolgebouw is een strafheffing overdrachtsbelasting voldaan ten bedrage van € 195.784,50. De gemeente heeft gedurende het vierde kwartaal 2004 t/m het derde kwartaal 2005 de btw op de bouwkosten in aftrek gebracht. In het eerste kwartaal van 2005 is om teruggaaf verzocht. De inspecteur heeft de teruggaaf geweigerd en de in aftrek gebrachte btw op de stichtingskosten nageheven.

Inmiddels hebben Rechtbank Den Haag, Hof Den Haag, de Hoge Raad en Hof Amsterdam zich over de zaak gebogen. De rechtbank oordeelde in eerste instantie dat de gemeente niet als btw-ondernemer gehandeld heeft. Hof Den Haag oordeelde eveneens dat geen sprake is van een economische activiteit. In cassatie oordeelt de Hoge Raad echter dat de overdracht van het schoolgebouw een levering is voor de btw en dat geen sprake is van een ‘typische overheidshandeling’ (zie oordeel gekomen. Naar het oordeel van de Hoge Raad heeft de gemeente Hardinxveld-Giessendam in wezen geen vergoeding in de zin van art. 8, lid 2 Wet OB bedongen. De koopschuld met betrekking tot het schoolgebouw is in een andere overeenkomst tussen partijen omgezet in een aflossingsvrije, rentedragende leenschuld en de gemeente en het schoolbestuur zijn overeengekomen dat de gemeente de rente jaarlijks kwijtscheldt en dat het schoolbestuur alleen onder deze voorwaarden bereid was in te stemmen met het uitvoeren van de rechtshandelingen. Daarnaast is de transactie niet in de financiële jaarstukken van het schoolbestuur opgenomen. Tot slot is gebleken dat de gemeente van het schoolbestuur een recht tot terugkoop van het schoolgebouw tegen de overeengekomen koopsom heeft bedongen. Ook is bedongen dat als het schoolbestuur het schoolgebouw aan een derde verkoopt, zij haar schuld aan de gemeente af moet lossen en ook het (eventuele) deel van de verkoopopbrengst dat de schuld overtreft (hierna: het surplus). De afspraken over dit surplus leveren naar het oordeel van de Hoge Raad geen ‘op geld waardeerbare aanspraak’ op en leiden niet tot de conclusie dat sprake is van een vergoeding. Het hof heeft ten onrechte geoordeeld dat sprake is van een levering onder bezwarende titel, aldus de Hoge Raad, die daarom de uitspraak van het hof vernietigt en de uitspraak van Rechtbank Den Haag bevestigt.

Uit het Gemeente Borsele-arrest van het HvJ kon worden afgeleid dat de levering van een schoolgebouw tegen een lage, maar niet-symbolische vergoeding niet zonder meer kwalificeert als een economische activiteit, maar dat op basis van alle omstandigheden waaronder de levering van het schoolgebouw plaatsvindt moet worden beoordeeld of de gemeente ter zake van de levering van de schoolgebouwen (volledig) heeft gehandeld als belastingplichtige. De Hoge Raad komt in de huidige scholenconstructiezaak niet eens aan een dergelijke beoordeling toe, omdat volgens haar in casu de vergoeding ontbreekt en geen sprake is van een levering onder bezwarende titel. Het blijft daarom vooralsnog onzeker of de Hoge Raad in de scholenconstructiezaken een nieuwe koers gaat varen naar aanleiding van het arrest van het HvJ.

Zie 10 voor meer informatie over het recht op btw-aftrek. Voor meer of specifieke informatie over dit onderwerp kunt u contact opnemen met Matthijs van der Wulp op het telefoonnummer 078 – 622 54 52 of het e-mailadres mvanderwulp@vandrielfruijtier.nl.

Meer weten over wat we u kunnen bieden?

De btw-specialisten helpen u graag verder.

Bel ons op of vul ons contactformulier in.

neem contact op