16 september 2016HvJ: recht op btw-aftrek niet pas in tijdvak correctie onjuiste factuur

HvJ oordeelt dat het lidstaten niet is toegestaan om de aftrek van btw pas te verlenen in het tijdvak waarin een onjuiste factuur is gecorrigeerd. 

In de zaak Senatex GmbH (hierna: Senatex) gaat het om de gelijknamige onderneming die in Duitsland een groothandel in textiel exploiteert. In de jaren 2008 tot en met 2011 heeft zij de btw op provisiefacturen en facturen van een reclameontwerper in aftrek gebracht. De Duitse fiscus heeft tijdens een boekenonderzoek in 2013 vastgesteld dat op deze facturen ten onrechte het fiscale nummer of btw-nummer van de dienstverleners niet is vermeld. Nog tijdens het boekenonderzoek heeft Senatex de onjuiste facturen voor de jaren 2009 tot en met 2011 gecorrigeerd. Ondanks deze correcties heeft de Duitse fiscus de in 2008 tot en met 2011 in aftrek gebrachte btw ter zake van de onjuiste facturen (met rente) nageheven. In de bezwaarprocedure is vastgesteld dat de onjuiste facturen die in 2008 zijn ontvangen nog niet zijn gecorrigeerd. Senatex heeft dit in februari 2014 alsnog gedaan. De Duitse fiscus heeft in bezwaar de naheffingsaanslagen gehandhaafd en het standpunt ingenomen dat Senatex pas in het tijdvak waarin de onjuiste facturen zijn gecorrigeerd recht heeft op aftrek van btw (lees: niet in 2008, 2009, 2010 of 2011, maar in 2013 respectievelijk 2014). De Duitse rechter vraagt zich af hoe de Btw-richtlijn en de jurisprudentie van het HvJ in een geval als het onderhavige moet worden uitgelegd en heeft om uitleg gevraagd aan het HvJ.

A-G Bot in een eerdere conclusie aangegeven dat de neutraliteit alsmede het recht op onmiddellijke aftrek zich verzet tegen uitstel van het recht op aftrek tot het correctietijdvak, aangezien de ontvanger van de factuur hierdoor een niet te verwaarlozen financieel risico loopt, het berekenen van rente over de nageheven btw, terwijl de lidstaat geen fiscaal verlies lijdt. De A-G wees erop dat een juiste factuur van groot belang is voor de controle door de fiscus en het bestrijden van btw-fraude, maar dat het HvJ meermalen heeft geoordeeld dat het neutraliteitsbeginsel zich verzet tegen een aftrekweigering wegens het niet voldoen aan formele voorwaarden. Die rechtspraak klemt te meer nu Senatex de onjuiste facturen heeft gecorrigeerd waardoor alsnog voldaan is aan alle formele voorwaarden. Hoewel de lidstaten de onzorgvuldigheid van de ontvanger van de factuur kunnen bestraffen met een sanctie, moet een dergelijke sanctie proportioneel zijn. Het uitstellen van de btw-aftrek en het berekenen van rente, zoals Duitsland doet, kwalificeert naar de mening van de A-G niet als een proportionele sanctie. Wel is het mogelijk om de correctiemogelijkheid in de tijd te beperken. Naar de mening van de A-G dient het Petroma Transports e.a.-arrest in zoverre genuanceerd te worden dat geen sprake is van een verbod om onjuiste facturen te corrigeren nadat de fiscus beslist heeft de aftrek te weigeren. Een dergelijk verbod verhoudt zich niet met het fundamentele beginsel van de neutraliteit, terwijl de onjuistheid van de factuur bovendien veelal te wijten is aan de presterende belastingplichtige.

Het HvJ geeft aan dat de aftrekregeling tot doel heeft de ondernemer geheel te ontlasten van de in het kader van al zijn economische activiteiten verschuldigde of voldane btw. Een nationale regeling die rente berekent vóór een correctie van de oorspronkelijk opgestelde factuur, legt evenwel een uit de btw voortvloeiende fiscale last op voor deze economische activiteiten waarvoor het gemeenschappelijk btw-stelsel nochtans de neutraliteit van die belasting waarborgt. Het HvJ wijst er daarnaast op dat het fundamentele beginsel van btw-neutraliteit eist dat aftrek van voorbelasting wordt toegestaan indien de materiële voorwaarden daartoe zijn vervuld, ook wanneer een belastingplichtige niet voldoet aan bepaalde formele voorwaarden. De Duitse regering heeft zelf erkend dat correctie van een factuur achteraf in bepaalde omstandigheden ervoor kan zorgen dat recht op aftrek bestaat in het oorspronkelijke tijdvak en heeft niet overtuigend aangetoond waarom dat in casu niet van toepassing is. Ook geeft het HvJ aan dat de niet-naleving van de formele voorwaarden op andere manier is te straffen (geldboete of geldelijke sanctie) dan de weigering van recht op aftrek voor het jaar waarin factuur is opgesteld, die evenredig is met ernst van de inbreuk. 

Een foutje is menselijk. Ook bij de facturatie gaat het wel eens mis en ontbreken bijv. gegevens op de factuur die wel op de factuur vermeld hadden moeten worden, zoals in deze zaak het btw-nummer van de dienstverlener. De Duitse fiscus meent dat de btw die op een onjuiste factuur vermeld staat (met rente) nageheven mag worden en dat de ondernemer zijn aftrekrecht alsnog kan realiseren in het tijdvak waarin hij beschikt over de gecorrigeerde factuur. Gelukkig voor de praktijk gaat het HvJ niet mee met deze (naar onze mening) zeer formalistische benadering. Het HvJ wijst erop dat de neutraliteit eist dat de btw-aftrek onmiddellijk kan worden uitgeoefend en dat de btw-richtlijn voorschrijft dat het aftrekrecht ontstaat in het tijdvak waarin de presterende btw-ondernemer de in rekening gebrachte btw verschuldigd is. Het HvJ acht het recht op aftrek van zulk belang dat (lichte) formele gebreken het recht op aftrek niet in de weg staan. Wel wijst het HvJ er (evenals in de zaak Barlis) nadrukkelijk op dat lidstaten een sanctie mogen opleggen wegens het niet naleven van de formele aftrekvoorwaarden (lees: wegens het niet zorgvuldig controleren van de inkomende facturen). In Nederland is een dergelijke sanctiemogelijkheid er (nog) niet. Omdat in dergelijke situaties de schatkist niets te kort komt (lees: de ontvanger van de factuur heeft materieel recht op btw-aftrek) en de belastingplichtige in de zaak zijn fout zelf volledig heeft hersteld, zien wij niets in de introductie van een dergelijke sanctie. Voor het recht op aftrek zie 10.1 en voor de factuurvereisten zie 14.2.

 

Meer weten over wat we u kunnen bieden?

De btw-specialisten helpen u graag verder.

Bel ons op of vul ons contactformulier in.

neem contact op