3 juni 2016A-G: levering bloedplasma aan farmaceutisch bedrijf btw-vrijgesteld

Voor de levering van menselijk bloed geldt een btw-vrijstelling. A-G Wahl is van mening dat die btw-vrijstelling ook geldt voor de levering van bloedplasma.

Op grond van art. 132, lid 1, onderdeel d btw-richtlijn geldt voor de levering van menselijk bloed een btw-vrijstelling. In de zaak TMD Gesellschaft für transfusionsmedizinische Dienste mbH (hierna: TMD) gaat het om de gelijknamige vennootschap die bloedplasma heeft geleverd aan X AG, een in Zwitserland gevestigde onderneming, voor de productie van geneesmiddelen. X AG heeft het bloedplasma bij TMD afgehaald en het naar productielocaties elders in de EU vervoerd. In haar aangifte over 2008 heeft TMD de btw in verband met deze leveringen in aftrek gebracht. Die aftrek is door de Duitse fiscus geweigerd. In de aangiften over 2009 en 2010 heeft TMD geen btw in aftrek gebracht. Op 7 december 2012 heeft zij echter verzocht om wijziging van de btw-aanslagen over de jaren 2008 tot en met 2010 en heeft zij verzocht om aftrek van de btw op de kosten die toerekenbaar zijn aan de levering van bloedplasma aan farmaceutische bedrijven. Na afwijzing van de verzoeken door de Duitse fiscus is beroep ingesteld bij de rechter. 

De Duitse rechter besluit om drie prejudiciële vragen te stellen aan het HvJ. In de eerste plaats wenst hij te vernemen of het begrip menselijk bloed in art. 132, lid 1, onderdeel d btw-richtlijn ook uit menselijk bloed gewonnen plasma omvat. Zo ja, dan vraagt de Duitse rechter zich af of dit ook geldt indien het plasma bestemd is voor de vervaardiging van geneesmiddelen. Indien niet, dan vraagt de Duitse rechter zich af of het voor de kwalificatie als bloed slechts aankomt op het doel waarvoor het plasma is bestemd of ook op de theoretische gebruiksmogelijkheden.

A-G Wahl heeft in deze zaak een conclusie genomen. Naar zijn mening ziet art. 132, lid 1, onderdeel btw-richtlijn, gelet op het doel van deze bepaling (het verlagen van de kosten voor de medische zorg en de medische zorg beter toegankelijk maken voor particulieren), ook op de levering van bestanddelen van bloed, zoals bloedplasma. Hierbij merkt hij op dat de levering van volledig bloed vrij zeldzaam is. Bovendien strookt dit standpunt met het nagenoeg unanieme standpunt van het BTW-Comité in haar 99e vergadering van 3 juli 2013. De A-G beantwoordt de eerste vraag van de Duitse rechter daarom bevestigend. Ten aanzien van de tweede prejudiciële vraag overweegt de A-G dat in de vrijstellingsbepaling geen verdere specificaties of beperkingen zijn opgenomen, hetgeen lijkt te impliceren dat de levering van bloedplasma btw-vrijgesteld is ongeacht het uiteindelijke gebruik of het doel van de levering. Hoewel de A-G erkent dat toepassing van de btw-vrijstelling indirect een stijging van de kosten voor de productie van geneesmiddelen tot gevolg kan hebben, acht hij het cruciaal dat alle leveranciers van bloedplasma op voet van gelijkheid kunnen concurreren. Hierbij is het van belang dat het bloedplasma als product niet verschilt naar gelang het voor therapeutische doeleinden of voor de productie van geneesmiddelen wordt gebruikt. Tegen die achtergrond dient de levering van bloedplasma naar de mening van de A-G btw-vrijgesteld te zijn ongeacht het beoogde gebruik ervan. Het kan immers niet worden uitgesloten dat aanvankelijk voor therapeutisch gebruik beoogd bloedplasma later voor farmaceutische doeleinden wordt gebruikt, aangezien het product hetzelfde is. Omdat de A-G de tweede vraag bevestigend beantwoordt, acht hij beantwoording van de derde prejudiciële vraag niet nodig.

 In Nederland is het sinds de jaren 80 van de vorige eeuw beleid dat de btw-vrijstelling van art. 11, lid 1, onderdeel s Wet OB niet alleen kan worden toegepast op de levering van ‘vol’ menselijk bloed, maar ook op de levering van menselijk bloedplasma. De conclusie van de A-G is hiermee in lijn, zij het dat de A-G van mening is dat de btw-vijstellingsbepaling zo moet worden uitgelegd en op grond van het Nederlandse beleid het standpunt wordt ingenomen dat dit kan. Zie