12 juni 2017A-G: Italiaanse regeling btw-teruggaaf oninbare debiteuren onevenredig

Het kan wel eens voorkomen dat een afnemer de factuur niet betaalt, terwijl de leverancier de btw reeds heeft voldaan aan de fiscus. Als oplossing hiervoor is een regeling in de wet opgenomen op grond waarvan de leverancier de btw kan terugvorderen van oninbare vorderingen. Van oninbare vorderingen is sprake wanneer het duidelijk is dat een factuur niet is en zal worden betaald. A-G Kokott concludeert dat de Italiaanse regeling voor de teruggaaf van btw ten aanzien van oninbare debiteuren onevenredig is.

De feiten in deze zaak zijn als volgt. Enzo di Maura (hierna Enzo) heeft in 2004 een prestatie verricht aan de onderneming Sertenko srl en heeft daarvoor een factuur uitgereikt van € 35.000. Sertenko heeft deze factuur niet betaald, omdat zij bij vonnis van 30 november 2004 insolvent was verklaard. Als gevolg hiervan heeft Enzo eind 2004 de uitgereikte factuur gewijzigd en heeft hij de – wel afgedragen, maar niet ontvangen – btw in aftrek gebracht. De Italiaanse fiscus heeft deze aftrek geweigerd, omdat volgens de Italiaanse regeling een ondernemer de betaalde voorbelasting in geval van insolventie van de schuldenaar alleen kan terugkrijgen wanneer vaststaat dat geen fondsen meer beschikbaar zijn en zijn vordering dus oninbaar is. Enzo is van mening dat de btw in aftrek mag worden gebracht op het moment dat de insolventieprocedure is gestart en niet wanneer de procedure is beëindigd. De hoogste belastingrechter van Italië heeft prejudiciële vragen gesteld aan het Hof over de verenigbaarheid van de Italiaanse regeling voor btw-teruggaaf van oninbare vorderingen met het Unierecht.

Het is vaste rechtspraak dat de maatstaf van heffing van de btw die aan de fiscus moet worden afgedragen niet hoger kan zijn dan de tegenprestatie die de eindverbruiker daadwerkelijk heeft betaald. Wanneer de leverancier/dienstverrichter niet wordt betaald voor zijn prestatie is zij materieel gezien geen btw verschuldigd. Art. 90 btw-richtlijn regelt namelijk dat lidstaten regelingen moet treffen ten aanzien van herziening indien het bedrag dat daadwerkelijk aan de ondernemer is betaald, lager is dan de overeengekomen vergoeding. Een afwijking van deze richtlijnbepaling voor oninbare vorderingen kan alleen worden gerechtvaardigd als de vastgestelde maatregelen niet indruisen tegen het doel van fiscale harmonisatie. De Italiaanse regeling voor btw-teruggaaf van oninbare debiteuren regelt dat herziening/terugbetaling van de afgedragen btw alleen mogelijk is na beëindiging van een insolventieprocedure. Dit betekent dat de ondernemer de btw moet blijven voorfinancieren totdat de klant heeft betaald. De A-G geeft aan dat het lidstaten is toegestaan om rekening te houden met de bijzondere onzekerheid bij niet-betaling en daarvoor bepaalde maatregelen mogen treffen die van een belastingplichtige mag worden verlangd, maar dat de herziening van de maatstaf van heffing niet volledig mag worden uitgesloten. Nu de Italiaanse regeling de btw-teruggaaf van oninbare debiteuren beperkt tot gebeurtenissen waarop de belastingplichtige geen invloed heeft, waaronder de beëindiging of opening van een insolventieprocedure, concludeert de A-G dat dit in strijd is met het evenredigheidsbeginsel en het neutraliteitsbeginsel.

 In Nederland heeft een ondernemer recht op teruggaaf van de btw op oninbare vorderingen wanneer hij kan aantonen dat de afnemer niet heeft betaald en ook niet zal betalen. Dit kan hij doen door bijvoorbeeld het overleggen van een brief van de curator waarin deze meedeelt dat er geen uitdeling komt, aan de hand van een bericht van een incassobureau dat verhaal niet mogelijk is of via correspondentie met de afnemer waaruit blijkt dat deze niet zal betalen. Daarbij geldt dat sinds 1 januari 2017 het recht op teruggaaf geacht wordt te zijn ontstaan uiterlijk één jaar na het tijdstip waarop de vergoeding opeisbaar is geworden. In die zin is de Nederlandse regeling voor btw-teruggaaf van oninbare vorderingen niet in strijd met (de rechtsbeginselen van) het Unierecht, omdat het voor de leverancier makkelijker wordt geacht om de btw terug te krijgen.

Meer weten over wat we u kunnen bieden?

De btw-specialisten helpen u graag verder.

Bel ons op of vul ons contactformulier in.

neem contact op